Procedura In vitro w Polsce – szybciej, taniej, z indywidualną opieką lekarza

Przed rozpoczęciem leczenia metodą zapłodnienia in vitro niezbędne jest wykonanie wszystkich badań zleconych przez lekarza prowadzącego. Badania diagnostyczne muszą być wykonane przez obojga partnerów. Do badań przed przystąpieniem do leczenia należą:

• Badanie USG jajników i macicy w tym Ocena jamy macicy (histeroskopia lub ultrasonografia po podaniu soli fizjologicznej, badanie drożności jajowodów.
  cytologia,
• Badania przesiewowe w kierunku infekcji przenoszonych drogą płciową i innych chorób zakaźnych.
• Badanie rezerwy jajnikowej oraz badania krwi i moczu.
• Kariotyp

Konieczne jest podpisanie zgód na przeprowadzenie leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego
Zapoznaj się z instrukcją podawania leków. W razie wątpliwości skontaktuj się z lekarzem lub pielęgniarką. Prawidłowe podanie leku jest kluczowe do pozyskania prawidłowych komórek jajowych.
Lekarz może poprosić Cię o rozpoczęcie suplementacji kwasem foliowym.

Podczas stymulacji i po pobraniu komórek lekarz może zaproponować różne leki. Niektóre są przyjmowane doustnie, podczas gdy inne są wstrzykiwane, podawane w kroplówce lub podawane dopochwowo. Lekarz określi dokładną dawkę i czas w zależności indywidualnych wyników hormonalnych pacjentki zgodnie z planem leczenia oraz poinstruuje Cię jak stosować poszczególne preparaty.

Przed rozpoczęciem procedury zapłodnienia in vitro lekarz może przepisać tabletki antykoncepcyjne w celu uregulowania i zaplanowania cyklu.
Podczas fazy stymulacji jajników stosuje się gonadotropiny. Są to hormony wpływające na wzrost pęcherzyków jajnikowych. Leki zawierające gonadotropiny stymulują jajniki do produkcji komórek jajowych. Występują najczęściej w formie wstrzykiwań. Leki z gonadotropinami podaje się przez około 14 dni.
Zazwyczaj, aby pobudzić komórki jajowe do dojrzewania i wprawić w ruch owulację. jako ostatnia dodatkowo podawana jest ludzka gonadotropina kosmówkowa (hCG)
W protokole długim i krótkim stosuje się analogi hormonu podwzgórzowego – agonistę hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH), który jest podawany jako zastrzyk. Lek ten pomaga kontrolować proces stymulacji przez swoje działanie na przysadkę.
W protokole krótkim z antagonistą, zamiast analogu stosuje się antagonistę hormonu podwzgórzowego hamującego czynność wydzielniczą przysadki. Zastosowanie protokołu z antagonistą znacznie skraca czas stymulacji przy zachowaniu skuteczności zabiegu.
Preparatami czasem zalecanymi w czasie stymulacji są również antyestrogeny, w formie tabletek podawanych na początku cyklu.

Przed i po transferze zarodka, pacjentki mogą mieć przepisane leki zawierające suplementy estrogenowe. Ten hormon pomaga przygotować macicę na przyjęcie zarodka. Stosowany jest również progesteron, aby zwiększyć szanse zagnieżdżenia się zarodka i rozwinięcia się w pomyślną ciążę. Podawanie progeteronu może być zalecone przez cały pierwszy trymestr ciąży. Progesteron podaje się w formie leków doustnych, do wstrzykiwań, lub dopochwowo.

Należy ściśle przestrzegać zaleceń lekarza. Po pobraniu komórek jajowych wiele pacjentek może wrócić do codziennych zajęć. Ze względu na znieczulenie przy punkcji jajników pacjentka nie powinna prowadzić samochodu przez około 24 godziny po znieczuleniu. Po punkcji jajników możliwe jest odczuwanie bólu w okolicy podbrzusza.
Istnieje też kilka łagodnych objawów, które mogą wystąpić po transferze zarodka:

• łagodne wzdęcia i skurcze.
• tkliwość piersi spowodowana wysokim poziomem estrogenów.
• plamienie.
• zaparcie.

Jeśli jesteś w trakcie leczenia in vitro, powinieneś skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpi którakolwiek z poniższych sytuacji:

• Masz gorączkę wyższą niż 38,0 stopnia Celsjusza.
• Pojawi się krew w moczu.
• Przy silnym krwawieniu z pochwy.
• Przy silnym bólu w okolicy miednicy.

Istnieje kilka zagrożeń związanych z leczeniem IVF:

• Ciąża mnoga: Ciąża mnoga niesie ze sobą większe ryzyko przedwczesnego porodu.
• Przedwczesny poród: leczenie metodą zapłodnienia pozaustrojowego obarczone jest zwiększonym ryzykiem wcześniejszego porodu i mniejszej wagi urodzeniowej dziecka.
• Poronienie: Wskaźnik poronień jest mniej więcej taki sam jak u pacjentek, które zaszły w ciąże bez konieczności leczenia.
• Ciąża pozamaciczna: stan, kiedy zarodek zagnieździ się poza jamą macicy.
• Powikłania związane z pobieraniem komórek jajowych i znieczuleniem: Krwawienie, infekcja i uszkodzenie pęcherza moczowego, jelit lub narządów rozrodczych podczas punkcji jajników.
• Zespół hiperstymulacji jajników (OHSS): Rzadki stan związany ze stymulacją hormonalną, który objawia się bólem brzucha, nudnościami, wymiotami, biegunką, zwiększeniem obwodu brzucha, wzdęciami, dusznościami i niemożnością oddawania moczu.
• Skutki uboczne stymulacji hormonalnej takie jak: Nudności i wymioty, uderzenia gorąca, bóle głowy, ból brzucha, siniaki po przyjmowaniu leków w formie zastrzyków.
• Objawy mogące sprawiać dyskomfort po transferze: zaparcie, wzdęcia, skurcze, tkliwość piersi (objaw wynikający z wysokiego poziomu estrogenu), plamienie.
• Zaburzenia nastroju. Leczenie niepłodności jest trudne zarówno pod względem fizycznym, jak i emocjonalnie. Wiele osób stosujących leczenie in vitro zmaga się z depresją i lękiem. Niepowodzenia mogą powodować rozczarowanie lub przytłoczenie. Ważne jest, aby pacjenci mieli możliwość skorzystania ze wsparcia psychologa i w ciężkich chwilach rozważyli skorzystanie z jego pomocy.

Test ciążowy można wykonać około dziewięciu do 14 dni po transferze zarodka. Dokładny czas, kiedy należy wykonać test ciążowy zależy od dnia, w którym transferowany był zarodek (3 lub 5 doba rozwoju zarodka). Najdokładniejszy test wykrywający ciąże polega na badaniu krwi pod kątem stężenia hCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa). hCG jest hormonem wytwarzanym przez łożysko podczas ciąży.

Ciąża IVF nie jest automatycznie uważana za ciążę wysokiego ryzyka.

Jaka jest skuteczność zapłodnienia pozaustrojowego?
Na skuteczność zapłodnienia pozaustrojowego ma wpływ wiele czynników. Jednym z nich jest wiek pacjentki. Szansa na zajście w ciążę po IVF jest znacznie większa u pacjentek przed 35 rokiem życia i znacznie spada po przekroczeniu 40 lat.

Zalecenia w tym zakresie dobierane są indywidualnie. Najczęściej rekomenduje się odczekanie jednego pełnego cyklu miesiączkowego między cyklami IVF. Przerwa między cyklami jest zwykle zalecana ze względów zdrowotnych i emocjonalnych.

Kriokonserwacja zarodków jest częścią procedury zapłodnienia in vitro. Nie wolno niszczyć zarodków, które zdolne są do prawidłowego rozwoju. Wszystkie zarodki wykazujące potencjał rozwojowy, które nie były podane w czasie transferu, muszą zostać zamrożone. Para może wykorzystać zamrożone zarodki w procedurze kriotransferu przygotowując się do kolejnej ciąży. Jeżeli pacjenci jednak nie będą mogli lub nie będą chcieli mieć więcej dzieci, zamrożone zarodki zostają przekazane do adopcji. Zamrożone zarodki można przechowywać bez ograniczeń. W polskim prawie jednak para ma możliwość utrzymywania zarodków w banku zarodków do 20 lat, później zarodki mogą być przekazane innej niepłodnej parze. 

Gdy pacjenci nie biorą pod uwagę przekazania zarodków do adopcji i planują jedynie jedno dziecko, mogą zdecydować się na zapłodnienie mniejszej liczby oocytów niż dozwolona prawem. Zmniejsza to jednak szanse na powodzenie zabiegu. Należy również zaznaczyć, że mimo, że procedura mrożenia jest bezpieczna, słabsze zarodki mogą nie przetrwać procesu zamrażania i rozmrażania.

Polskie prawo zabrania testowania zarodków pod kątem płci, jeżeli nie wskazań medycznych takich jak choroby genetyczne związane z płcią. Jeżeli istnieją zalecenia zarodek do transferu może być wybrany pod względem obecności chromosomów męskich lub żeńskich. 

Jeżeli przyczyną niepłodności jest niemożność pobrania komórek jajowych lub brak plemników u partnera, pacjenci mogą zdecydować się na wykorzystanie komórek rozrodczych pochodzących z anonimowego niepartnerskiego dawstwa komórek. Lekarz na podstawie danych fenotypowych wraz z pacjentami wybiera odpowiednią dawczynie komórek jajowych lub dawcę plemników.

Procedura z wykorzystaniem komórek anonimowych dawców przebiega tak samo jak standardowe zapłodnienie pozaustrojowe. Plemniki dawcy lub komórki jajowe dawczyni zamrożone są i przechowywane w banku komórek rozrodczych, aż do czasu ich wykorzystania. Można również wykorzystać świeże komórki jajowe dawczyni, wymaga to jednak szczegółowego zaplanowania i skoordynowania stymulacji dawczyni i pobrania komórek jajowych. 

Szczegóły procedury oraz plan leczenia zawsze dobierane są indywidualnie i omawiane są przez lekarza na wizytach poprzedzających leczenie.